Kalkınma Ajansları kendine özgü çalışma ve finansman mekanizmasına sahip, kar amacı gütmeyen, çabuk karar alıp uygulayabilen, merkezi ve yerel idarelerin dışında, kamu, özel sektör ve STK’ları bir araya getiren Kamu tüzel kişiliğine sahip, düzey 2 bölgeleri esas alınarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda Bakalar Kurulu Kararı ile kurulan kalkınma birimleridir.
Kalkınma ajansları teknik kapasitesi yüksek, uygulayıcı değil destekleyici olarak bölge kaynak ve potansiyellerinin en iyi şekilde kullanılmasına, kalkınmanın daha dengeli ve topyekûn bir halde tüm ülkeyi kapsamasına ve bütün vatandaşlar için fırsat eşitliği sağlamayı hedefler. Ülke çapında 26 düzey 2 bölgesinde faaliyet gösteren 26 kalkınma ajansı, ülkemiz bölgeleri arasında ekonomik ve sosyal gelişmişlik farklılıklarının en aza indirilmesi ve bölgelerimizin küresel düzeyde rekabet güçlerinin artırılması yolunda çözüm ortağı olmak amacıyla yeni ve yenilikçi süreçler geliştirmeyi amaçlar.
Avrupa Birliği istatistiki sınıflandırma birimleri ile uyumlu olan bölgesel analizlerin sağlıklı yapılabilmesi için yapılan sınıflamadır. Türkiye; 12 düzey 1 bölgesi ve 26 düzey 2 bölgesine ayrılmıştır. 5449 sayılı Kanun gereğince Kalkınma Ajansları Düzey 2 bölgeleri esas alınarak kurulmuştur.
Türkiye’de bulunan 26 tane Kalkınma Ajansı;
Proje teklif çağrıları kapsamında bir başvuru sahibi, aynı takvim yılı içerisinde ilgili ajansa tek başına en fazla altı projesi için destek başvurusunda bulunabilir.
Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, birlikler, kooperatifler, sivil toplum kuruluşları, organize sanayi bölgeleri, sanayi siteleri, serbest bölge işleticileri, teknoloji transfer ofisi şirketleri ile teknoloji geliştirme bölgesi, endüstri bölgesi ve iş geliştirme merkezi gibi kuruluşların yönetici şirketleri ile kâr amacı güden diğer gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir.
Ajanslar tarafından uygulanacak destek türleri mali ve teknik destekler olmak üzere ikiye ayrılır.
1- Mali Destekler;
Doğrudan Finansman Desteği: Doğrudan finansman desteği, ajansın esas itibarıyla proje teklif çağrısı yöntemiyle kullandırdığı desteklerden oluşur. Ancak ajans proje teklif çağrısı yapmaksızın ve proje hazırlığı konusundaki yükümlülüklerinden bazılarını hafifletmek veya proje hazırlık sürecini doğrudan yönetmek suretiyle, fizibilite desteği ve güdümlü proje desteği şeklinde de doğrudan destek sağlayabilir.
Doğrudan finansman desteği miktarı, başvuru rehberinde belirtilecek üst limitleri geçmemek kaydıyla ve eş finansman ilkesi çerçevesinde, proje uygun maliyetlerinin en fazla yüzde yetmiş beşidir. Uygulama süresi en fazla iki yıl olan projelere mali destek sağlanır.
Finansman Desteği: Finansman desteği, projeler için, ilgili araç kuruluşlardan alınacak krediler karşılığında ödenecek finansman giderlerinin, ajans tarafından karşılanmasını öngören mali destektir.
Faizsiz Kredi Desteği: Faizsiz kredi desteği, ajansın başvuru rehberine uygun projelere aracı kurumlar vasıtasıyla faizsiz kredi temin etmek suretiyle sağlayacağı mali destektir. Faizsiz kredi desteğinde, yararlanıcıya sözleşme tarihinden itibaren en az altı ay geri ödemesiz dönem tanınır ve geri ödeme işlemleri, sözleşme tarihinden itibaren en fazla üç yıl içinde tamamlanır.
2- Teknik Destek;
Ajans; adil, açık ve şeffaf kurallara tabi olmak ve kendisi tarafından yapılan herhangi bir proje teklif çağrısı ile ilişkilendirilmemek koşuluyla, yerel yönetimlerin başta planlama çalışmaları ile bölge plan ve programlarını uygulayıcı veya yerel kalkınma kapasitesini artırıcı faaliyetleri başvuru sahiplerinin yerel ve bölgesel kalkınmaya katkıda bulunabilecek çalışmaları için, mevcut imkanları çerçevesinde kendi personeli eliyle ya da hizmet alımı yoluyla; eğitim verme, program ve proje hazırlanmasına katkı sağlama, geçici uzman personel görevlendirme, danışmanlık sağlama, lobi faaliyetleri ve uluslararası ilişkiler kurma gibi kurumsal nitelikli ve kapasite geliştirici teknik destek hizmetleri sağlayabilir. Teknik destekler kapsamındaki benzer faaliyetler için yapılacak hizmet alımlarında maliyet etkinliği sağlamak amacıyla ortak tedarik süreci yürütülebilir.